Gawroniec

Wieś położona w pasie Pojezierza Drawskiego, w odległości 21 km na płn. wsch. od Drawska Pomorskiego, przy bocznej drodze ze Świdwina do Złocieńca, który oddalony jest 19 km, w kierunku południowym. W bezpośrednim sąsiedztwie wsi z południa na północ przechodzi linia kolejowa. Wieś położona jest w terenie pagórkowatym. Wokoło otoczona jest przez pola i łąki; teren kościoła graniczy z terenem majątku Gawroniec; od strony południowej wieś graniczy z jeziorem Gawrończym.

Nazwa miejscowości brzmiała pierwotnie Jerstroff następnie Gersdorf i pochodziła być może od osoby nazywanej Jary, Jarsza, Jersza lub Gość, Goszcz.

Pierwsza udokumentowana wzmianka z Gawrońca pochodzi z 1251 r. Od samego początku patronat nad kościołem mieli właściciele majątku. W 1499 r. prawie cały ten majątek był w rękach rodziny von Borcke. W kronikach opisany jest kapitan Franz von Nosow, który był zajął majątek w Gawrońcu
i Chlebowie, ponieważ nie otrzymał odpowiedniego uposażenia od króla polskiego, za swoja służbę; obie wsie bardzo ucierpiały. Jeszcze w XVIII wieku majątek był w posiadaniu rodziny von Borcke. Natomiast wg ksiąg adresowych z przełomu XIX i XX wieku są własnością Erbena von Knebel – Doeberitz, a w 1920 roku – Anny von Knebel - Doeberitz. W latach 30 XX wieku nowym właścicielem majątku została hrabina von Arnim. W 1939 roku w Gawrońcu żyło 329 mieszkańców.

KOŚCIÓŁ – z materiałów źródłowych wiadomo, że w 1807 r. kościół był postawiony w połowie a w 1820 r. budowa została zakończona. Na chorągiewce widniała data 1828 r. Został wzniesiony w formie rotundy, w klasycystycznym stylu. W 1850 r. z powodów akustycznych przykryto kościół płaskim sufitem belkowym. W krypcie kościoła znajdują się sarkofagi rodziny von Borcke; najstarszy z nich pochodzi z 1671 r. Przed II wojną światową w kościele była przechowywana figura późnogotyckiej Madonny z Dzieciątkiem Jezus, z około 1500 r.

Kościół usytuowany jest po zachodniej stronie drogi ze Świdwina, zbudowany na znacznym wzniesieniu terenu (na górce). Tuż za kościołem jest teren założenia dworskiego, (pałac i pobliski teren jest siedzibą Gospodarstwa GAWRONIEC Spółka z o.o.) a dalej w kierunku wschodnim rozdroże dróg w czterech kierunkach świata; teren przykościelny jest placem zbliżonym do trójkąta, o prostej podłodze urbanistycznej, opadającej wzdłuż granic, w całości wypełnionej trawiastą polaną, z drzewami rosnącymi na całej powierzchni parceli. Są to stare klony, lipy, kasztanowce i jesiony oraz liczne młode drzewa.