Warszawa 21 października 2002
Sekretarz Stanu
w MINISTERSTWIE KULTURY
Generalny Konserwator Zabytków
Aleksandra Jakubowska
Szanowni Państwo!
Serdecznie dziękuję za zaproszenie do udziału w III edycji Polsko-Niemieckiej Konferencji ANTIKON 2002 Architektura ryglowa-wspólne dziedzictwo. Nie mogąc przybyć na to spotkanie, pragnę w imieniu Ministra Kultury i własnym przekazać wyrazy najwyższego zainteresowania tą tematyką i przyszłymi wnioskami z obrad.
Tradycją środowiska konserwatorskiego Szczecina, stało się coroczne organizowanie Konferencji, kreowanej przez Towarzystwo Wspierania Rozwoju Pomorza Zachodniego SZCZECIN-EXPO, poświęconej tematyce ochrony i konserwacji obiektów ryglowych, a więc architektury stanowiącej charakterystyczny składnik zachodniopomorskiego krajobrazu kulturowego. Tradycją także staje się współpraca ze środowiskiem służb konserwatorskich Meklemburgii Pomorza Przedniego, która pozwala, jak sądzę, otwierać szeroko na problemy ochrony wspólnego europejskiego dziedzictwa.
Podjęcie tematu Architektura ryglowa- wspólne dziedzictwo ma znaczenie szczególne, z uwagi na niepokojący stan zachowania reliktów tego budownictwa oraz gwałtowne ich niszczenie. W efekcie Minister Kultury zmuszony jest co pewien czas do skreślania z rejestru zabytków kolejnych obiektów architektury ryglowej, ze względu na ich całkowite zniszczenie, bądź stan zachowania stwarzający zagrożenie życia lub mienia ludzkiego. Przykładem tego jest szachulcowy, XVIII- wieczny dom mieszkalny z Golczewa.
Nie sposób tu jednak nie wspomnieć o bardzo udanych realizacjach konserwatorskich i adaptacyjnych obiektów o konstrukcji ryglowej, które udało się uratować. Są to XVIII –wieczne budynki organistówki i dom mieszkalny przy Rynku 1 w Rzeczu oraz kościół w Wierzbięcinie. Właściciele tych obiektów otrzymali nagrodę Generalnego Konserwatora Zabytków „Najlepszy użytkownik obiektu zabytkowego”, za wzorowe przeprowadzenie prac remontowo- konserwatorskich, przywracających im dawną świetność.
Zdaję sobie sprawę, że problem ochrony tego typu budownictwa jest bardzo złożony i trudny. Obiekty te wymagają bowiem pilnej interwencji i przeprowadzenia kompleksowych prac konserwatorskich, co przy ograniczonych środkach i niedofinansowaniu Służby Ochrony Zabytków jest kłopotliwe. W chwili obecnej, stosowane do przepisów ustawy o ochronie dóbr kultury, pomoc finansowa Państwa dla właścicieli zabytków nieruchomych ogranicza się do możliwości przyznania dotacji celowej na prace konserwatorskie ze środków finansowych będących w dyspozycji Ministra Kultury.
W celu efektywnego wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na prace konserwatorskie i roboty budowlane przy zabytkach oraz ocalenie przed zniszczeniem zabytków budownictwa drewnianego, podjęto próbę opracowania Krajowego Programu Konserwacji Zabytków Drewnianych, który w pierwszej kolejności obejmuje obiekty zabytkowe szczególnie zagrożone zniszczeniem. Przyznanie takiej dotacji wymagać jednak będzie od właściciela zabytku deklaracji, wyrażającej wolę podjęcia prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytku. W związku z tym, iż opracowanie tego programu powinno poprzedzać szczegółowe rozpoznanie stanu zachowania wszystkich zabytków budownictwa drewnianego, rozesłane zostały do Oddziałów Służby Ochrony Zabytków stosowne ankiety.
Z uwagą zapoznałam się z programem Konferencji, tym razem w unikatowej formule podróży studyjnej i bezpośredniego kontaktu z architekturą „in situ”. Tym bardziej ubolewam, że obowiązki służbowe nie pozwalają mi osobiście uczestniczyć w spotkaniu. Chciałabym wyrazić zadowolenie, że podjęli Państwo problematykę ochrony budownictwa kurortów nadmorskich o konstrukcji drewnianej, ryglowej i murowanej. Dla Służby Ochrony Zabytków Konferencja ma wymiar praktyczny. Wymiana doświadczeń i poglądów podczas spotkania będzie służyć pomocą przy rozwiązywaniu problemów związanych z zachowaniem i ochroną tej architektury, a także odpowiedniej ekspozycji w krajobrazie.
Wszystkim, którzy przyczynili się do zorganizowania kolejnej edycji Konferencji składam najserdeczniejsze podziękowania.
Uczestnikom życzę owocnych obrad i wspaniałej pogody oraz efektywnego wykorzystania zdobytych doświadczeń.
|